Vinnuréttarvefur

Skilgreining hugtaksins trúnaðarmaður

Þegar rætt er um trúnaðarmann er oftast átt við trúnaðarmann í merkingu laga nr. 80/1938. Danskir fræðimenn hafa skilgreint hugtakið þannig að átt sé við þann starfsmann, sem er valinn af samstarfsmönnum sínum á vinnustað, til þess að vera talsmaður þeirra og fulltrúi gagnvart vinnuveitanda. 

Jafnframt  er það grundvöllur þess að tala um trúnaðarmann í tæknilegum skilningi að kjarasamningurinn sem kveður á um samskipti og kjör aðila á vinnustað, viðurkenni trúnaðarmanninn, sem talsmann gagnvart atvinnurekanda, þannig að hann hafi ekki aðeins sérstöðu meðal starfsmanna, heldur einnig að hinum sérstöku reglum um réttarstöðu trúnaðarmanna sé beitt. Danski fræðimaðurinn Per Jacobsen skilgreinir hugtakið þannig að trúnaðarmaður sé launþegi, sem sé valinn af samstarfsmönnum sínum til þess að gæta hagsmuna þeirra gagnvart vinnuveitanda. Hann sé þannig tengiliður milli hins einstaka launþega og stjórnar fyrirtækisins. Ef trúnaðarmaður er valinn samkvæmt heimild í kjarasamningi er hann einnig fulltrúi stéttarfélags á vinnustað og á þess vegna einnig að gæta hagsmuna stéttarfélagsins.

Hér á landi er fjallað um trúnaðarmenn í lögum nr. 80/1938 hvað almenna vinnumarkaðinn varðar og í lögum nr. 94/1986 hvað hinn opinbera varðar. Jafnframt er ýtarlega fjallað um trúnaðarmenn í kjarasamningum og í lögum stéttarfélaga þar sem þeim er að jafnaði falið mikilvægt hlutverk innan stjórnskipunar þeirra og við gerð kjarasamninga. 

Trúnaðarmann í skilningi laga nr. 80/1938 og í skilningi kjarasamninga á almennum vinnumarkaði má því skilgreina þannig að hann sé kjörinn fulltrúi starfsmanna gagnvart atvinnurekanda,  skipaður af stéttarfélagi þeirra og sem slíkur tengiliður þess og starfsmanna og fulltrúi þeirra gagnvart stéttarfélaginu.  

Hugtakið trúnaðarmaður kann þó að hafa víðtækari merkingu í einstökum samningum eða lögum. Þannig er ákvæði um það í samkomulagi um trúnaðarmenn milli fjármálaráðherra og félaga BSRB að þeir teljist trúnaðarmenn í skilningi laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna sem eru:

1. Kjörnir trúnaðarmenn samkvæmt 28. gr. þeirra laga,

2. Kjörnir trúnaðarmenn samkvæmt 2. gr. samkomulagsins, sem fjallar um sameiginlegan trúnaðarmann fyrir fleiri en einn vinnustað eða vakt, 

3.Kjörnir stjórnarmenn stéttarfélaga og heildarsamtaka þeirra,

4. Kjörnir samninganefndarmenn stéttarfélaga.