Almenn slys við vinnu

Slys við vinnu sem ekki er að rekja til sakar atvinnurekanda skapa sama greiðslurétt í forföllum frá vinnu og veikindi. Að auki bætast við dagvinnulaun í allt að 3 mánuði. Í almennum kjarasamningum aðildarsamtaka ASÍ segir (2016):

"Forfallist starfsmaður af völdum slyss við vinnuna eða á beinni leið til eða frá vinnu og eins ef starfsmaður veikist af atvinnusjúkdómi, skal hann auk réttar til launa í veikindum halda dagvinnulaunum sínum í þrjá mánuði. - Ofangreindur réttur er sjálfstæður réttur og gengur ekki á veikindarétt starfsmannsins." 

Þetta þýðir: 
  • Forföll vegna almennra slysa við vinnu eru ekki reiknuð með öðrum forföllum á hverjum 12 mánuðum þegar greiðsluréttur er reiknaður. Það þýðir að þau skerða ekki réttindi launafólks vegna veikinda eða annarra almennra slysa við vinnu eða á beinni leið til eða frá vinnu.
  • Forföll vegna veikinda eru ekki reiknuð með þegar greiðsluréttur vegna vinnuslyss er reiknaður út. Það þýðir að notaður veikindaréttur skerðir ekki réttindi launafólks vegna slysa við vinnu eða á beinni leið til eða frá vinnu.
  • Hvert og eitt slys skapar að auki sjálfstæðan rétt til dagvinnulauna í 3 mánuði. Þessi réttur bætist við fyrir hvert og eitt slysa við vinnu eða á beinni leið til eða frá vinnu.

Atvinnurekandi kostar flutning hins slasaða til heimilis eða sjúkrahúss og greiðir eðlilegan sjúkrakostnað meðan hann nýtur launa, annan en þann sem Tryggingastofnun greiðir. Atvinnurekendum ber að kaupa atvinnuslysatryggingu fyrir starfsmenn sína samkvæmt ákvæðum kjarasamninga. Tryggingin gildir að jafnaði vegna slysa á vinnustað og á beinni leið til eða frá vinnu. Örorkubætur eru greiddar vegna varanlegrar örorku sem reiknuð er í prósentustigum. Dagpeningar eru greiddir vegna tímabundinnar örorku og dánarbætur vegna andláts launamanns.

Mikilvægt er fyrir starfsmenn að gera reka að því að fá greiddar bætur úr atvinnuslysatryggingu um leið og þeir fá vitneskju um þau atvik sem bótakrafa er reist á. Samkvæmt 1.mgr. 124. gr. laga um vátryggingasamninga nr. 30/2004  glataði sá sem rétt átti til bóta samkvæmt slysatryggingu þeim rétti ef krafa var ekki gerð um bætur til félagsins innan árs frá því að hann fékk vitneskju um þau atvik sem hún er reist á. Við 1.mgr. 124.gr. var, vegna sameiginlegrar kröfu ASÍ og SA og í kjölfar bókunar með kjarasamningum 2011, bætt eftirfarandi texta sem gildi tekur 1.7 2015: "... eða því hefur ekki borist tilkynning um vátryggingaratburð með öðrum hætti." Þessari viðbót var bætt inn í lögin þar sem nokkur brögð voru að því, að tryggingafélög neituðu ábyrgð þó þau hefðu haft vitneskju um vátryggingaratburð, t.d. vegna tilkynningar þriðja aðila eða vegna innkominnar lögregluskýrslu og báru þá fyrir sig að hinn slasaði hefði ekki gert kröfu um bætur innan árs frestsins. Breytingunni er ætlað að bæta úr þessu en eftir sem áður er mjög mikilvægt að launafólk gæti þess að slys séu tilkynnt viðeigandi vátryggingarfélagi og krafa gerð um bætur svo fljótt sem verða má eftir að slys á sér stað. 


Ágreiningur hefur einnig verið við tryggingafélögin um upphaf þess árs frests sem 1.mgr. 124.gr. mælir fyrir um. Meginreglan er sú, að þessi frestur byrjar að líða þegar hinum slasaða verður ljóst, að afleiðingar slyssins séu varanlegar þ.e. fresturinn byrjar ekki að líða á slysdegi eins og sum tryggingafélög hafa viljað bera fyrir sig.

Í Hrd. nr. 7/2009 komst dómurinn að þeirri niðurstöðu að tjónþoli gæti ekki hafa hlotið vitneskju um atvik sem leiddu af sér rétt hans til bóta fyrr en afleiðingar slyss kæmu fram. Því byrjaði frestur ekki að líða við vinnuslysið heldur þegar afleiðingar slyssins voru tjónþola kunnar. Slysið átti sér stað 27.12 2006 og eftir það átti hin slasaði í afleiðingum þess. Það var hins vegar ekki fyrr en í mars 2008 í heimsókn til sérfræðings sem í ljós kom að afleiðingarnar séu varanlegar. Hæstiréttur miðaði upphaf tilkynningarfrestsins við þau tímamörk og beitir sömu nálgun í Hrd. nr. 34/2014.