16. ágúst 2006 12:09
Ákvörðun Seðlabankans um að hækka stýrivexti í 13,5% leiðir til harðrar lendingar í íslensku efnahagslífi á næsta ári með minni hagvexti, lægri kaupmætti og auknu atvinnuleysi. Auk þess sem hætta er á að stýrivaxtahækkunin nú leiði til þess að gengi krónunnar hækki frekar sem stuðlar að því að viðskiptahallinn og ytra ójafnvægi hagkerfisins leiðréttist hægar en ella.
Hlutverk Seðlabankans við núverandi aðstæður er vandasamt. Annars vegar þarf bankinn að berjast gegn verðbólgu og hins vegar að hafa í huga væntanlega niðursveiflu í efnahagslífinu. Vandi bankans er ekki síst sá að áhrifin af vaxtaákvörðuninni skilar sér út í hagkerfið á næstu 18 til 24 mánuðum. Grípi bankinn til of harðra aðgerða nú mun það leiða til harkalegrar lendingar í íslensku efnahagslífi strax á næsta ári.
Þrátt fyrir mikla verðbólgu nú eru ýmis teikn á lofti um að hún muni lækka hratt á næstu mánuðum. Gripið hefur verið til aðgerða til að ná niður verðbólgu. Samkomulag á vinnumarkaði frá því í júní eyðir óvissu og dregur úr verðbólguvæntingum og frestun framkvæmda ríkis og sveitarfélaga dregur úr þenslu. Að auki eru margar vísbendingar um að það hægi á í efnahagslífinu. Mikið hefur dregið úr fjölda þinglýstra kaupsamninga og íbúðaverð lækkaði í síðustu mælingu Hagstofunnar. Það hægir á kortaveltu, útlán lánastofnanna dragast saman og nýskráningum bíla hefur fækkað. Stóriðjuframkvæmdir hafa þegar náð hámarki, gengisfall krónunnar hefur stöðvast og krónan styrkst á ný að undanförnu.
Líkur eru því á að verðbólgan hafi náð hámarki. Þriggja mánaða verðbólgan hefur lækkað hratt að undanförnu og víst er að næsta mæling Hagstofunnar sýni lækkandi verðbólgu. Seðlabankinn virðist lítið tillit taka til þessara atriða.
Það hafi margir gagnrýnt Seðlabankann fyrir að hækka vexti of seint og of lítið í baráttu við verðbólguna. Margt bendir til þess að sú gagnrýni hafi átt rétt á sér. Miðað við aðhaldsleysið í ríkisfjármálunum hefðu vextir í upphafi hagsveiflunnar þurft að hækka meira og hraðar en þeir gerðu. En sá tími er liðinn. Nú erum við stödd í lok hagsveiflunnar og bankinn þarf að taka mið af þeim horfum sem framundan eru. Bankinn bætir ekki upp mistök fortíðar með því að gera önnur mistök í dag.
Til baka