1. maí ávarp Gylfa Arnbjörnssonar forseta ASÍ

Byggjum réttlátt þjóðfélag

Ég vil byrja á því að óska launafólki um allt land innilega til hamingju með daginn. Á þessum degi, baráttudegi verkafólks 1. maí, kristallast meira en hundrað ára barátta launafólks fyrir bættum réttindum og kjörum. Það er okkur hollt á þessum tímamótum að minnast þeirra fórna sem launafólk hefur fært og þann mikla árangur sem náðst hefur með starfi verkalýðshreyfingarinnar. Þetta er sérstaklega mikilvægt nú þegar það eru erfiðir tímar og atvinnuþref. Það er fátt líkt með þeim kjörum, réttindum og aðbúnaði sem launafólk býr við hér á landi í dag og bara fyrir nokkrum áratugum. Hvað þá ef við minnumst ástandsins sem var fyrir rúmri öld þegar íslensk verkalýðshreyfing var að stíga sín bernskuspor.

Íslensk þjóð hefur á undaförnum mánuðum upplifað miklar efnahagslegar hamfarir. Það er óþarfi að rifja þau ósköp upp en sjálfsagt að minna á að Alþýðusambandið varaðivið því að efnahagsstefna stjórnvalda og Seðlabanka undanfarin ár myndi leiða til kollsteypu með mikilli verðbólgu og vaxandi atvinnuleysis. Við vöruðum einnig við því að óraunhæfar skattalækkanir á miklum þenslutímum myndi ýta undir verðbólgu og bitna síðan á velferðarkerfinu.Á þessi og fleiri viðvörunarorð okkar hlustuðu stjórnvöld ekki. Fyrri ríkisstjórnir og eftirlitsstofnanir litu einnig undan þegar viðvörunarljós tóku að blikka vegna þróunar í efnahags- og fjármálalífi landsins.  Dansinn var hraður, það var of gaman í partýinu hjá þeim sem nutu.  Það mátti ekki spilla gleðinni.  Afleiðingarnar eru skelfilegar fyrir íslenska þjóð. Það er nauðsynlegt að þeir aðilar sæti ábyrgð sem réðu ferðinni. Það er mikilvægur hluti af bataferlinu, svo þjóðin geti reist sig við.

Hvernig samfélag viljum við byggja upp?  Mikilvægasta verkefni verkalýðshreyfingarinnar nú er annars vegar að tryggja afkomu þeirra sem hafa misst vinnuna með því að stuðla að fjölgun starfa og uppbyggingu atvinnulífsins og hins vegar að sporna gegn því að efnahagsþrengingarnar auki á ójöfnuð, félagslega einangrun og takmarki réttindi launafólks á vinnumarkaði.

Við viljum byggja upp réttlátt þjóðfélag.  Staðreyndir sýna að norræn samfélög sem byggja á velferðarhugsjón verkalýðshreyfingarinnar skapa íbúum sínum mesta almenna velferð og lífsgæði meðal þjóða heims. Samfélög sem byggja á öflugu og virku velferðarkerfi, góðri menntun fyrir alla, jöfnuði og jafnrétti og traustum réttindum launafólks er sá grunnur sem byggja þarf á til að takast á við og nýta þau tækifæri sem hnattvæðingin gefur.

Að sama skapi verðum við að horfast í augu við, að öflugt velferðarsamfélag verður aðeins reist á trúverðugum efnahagslegum stöðugleika. Þann stöðugleika, og trúverðugleika sem okkur vantar svo sárlega núna, höfum við Íslendingar einstætt tækifæri á að ná með því að ganga til viðræðna við Evrópusambandið um aðild. Þjóðin verður að fá að svara því hvort hún vill taka þetta skref eða ekki. Tíminn er núna, ekki seinna.  Stjórnmálamenn og hagsmunaaðilar hafa lengi þráttað um hvað aðildarsamningur við ESB muni fela í sér, hvað tapist og hvað ávinnist.  Það má halda slíkum þrætum áfram endalaust.  Svarið fæst einfaldlega ekki fyrr en gengið er til formlegra aðildarviðræðna.  Þó er strax ljóst að aðild mun gagnast íslenskum fjölskyldum á ýmsan hátt eins og með lækkun matarverðs, lægri vöxtum, lægri verðbólgu og stöðugu gengi.  Auðvitað verðum við að setja fram vandlega skilgreind samningsmarkmið í mikilvægum málaflokkum eins og sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum.  Jafnvel skilyrði og sjá hvað okkur stendur til boða.

Þó dýpt okkar vanda í efnahagsmálum megi að miklu leiti rekja til alvarlegra mistaka í hagstjórn hér undanfarin ár, er ljóst að á alþjóðavettvangi eru afleiðingar fjármálakreppunnar þegar orðnar alvarlegar. Í desember spáði Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn að hagkerfi heimsins myndi vaxa um 2,4% á árinu 2009 og þá var talið að um 50 milljónir starfa myndu glatast en þessar horfur hafa versnað síðan. Alþjóðasamtök verkalýðsfélaga teljaað yfirstandandi kreppa muni ýta á bilinu 100-200 milljónum launamanna í aukna fátækt og erfiðleika.

Þrátt fyrir efnahagsþrengingarnar býr í þjóðinni mikill kraftur, þrek og þor.  Ég er sannfærður um, að ef rétt er haldið á spilunum getum við risið hratt upp aftur sterkari en nokkru sinni fyrr.Það gerum við með því að ganga í samfélag þeirra þjóða sem næst okkur standa.Þó aðild að ESB sé ekki gallalaus myndi hún flýta öllum bata og verða Íslendingum til heilla þegar til framtíðar er litið. Þannig getum við byggt upp réttlátt þjóðfélag.

Gylfi Arnbjörnsson, forseti ASÍ

Blaðið í heild sinni má sjá hér.