Alþýðusamband Íslands og Samtök atvinnulífsins undirrituðu í nóvember árið 2002 kjarasamning um hlutastörf. Meginmarkmiðið með samningnum er að afnema mismunun gagnvart starfsmönnum í hlutastörfum og stuðla að auknum gæðum slíkra starfa. Þannig á að greiða fyrir því að starfsmenn eigi völ á hlutastörfum og sveigjanlegri tilhögun vinnutíma þannig að tekið sé tillit til þarfa bæði vinnuveitanda og starfsmanna.
Starfsmenn í hlutastörfum skulu þannig ekki njóta hlutfallslega lakari kjara eða sæta lakari meðferð en sambærilegir starfsmenn í fullu starfi af þeim ástæðum einum að þeir eru ekki í fullu starfi. Sé raunin önnur ber atvinnurekendum skylda til að réttlæta slíkt á grundvelli hlutlægra ástæðna.
Í kjarasamningum einstakra stéttarfélaga eða landssambanda eru ákvæði þar sem frekar er vikið að réttindum starfsmanna í hlutastörfum.
Hlutastarf
Starfsmaður telst vera í hlutastarfi ef venjulegur vinnutími hans á viku eða að meðaltali miðað við heilt ár er styttri en sambærilegs starfsmanns í fullu starfi.
Með sambærilegum starfsmanni er átt við starfsmann sem starfar í sama fyrirtæki á grundvelli samskonar ráðningarfyrirkomulags og vinnur sama eða sambærilegt starf að teknu tilliti til annarra áhrifaþátta svo sem starfstíma, kunnáttu og hæfni. Sé ekki til að dreifa sambærilegum starfsmanni í sama fyrirtæki skal samanburður gerður með vísan til viðeigandi kjarasamnings eða þar sem slíkum samningi er ekki til að dreifa með vísan til laga, annarra kjarasamninga eða venju.
Skyldur atvinnurekenda
Í kjarasamningnum eru í nokkrum liðum taldar upp þær skyldur sem atvinnurekendur skulu leitast við að uppfylla til að greiða fyrir sveigjanleika í vinnutíma fyrir starfsmenn. Þær eru:
1. Að taka tillit til óska starfsmanns um að flytjast úr fullu starfi í hlutastarf eða úr hlutastarfi í fullt starf.
2. Taka tillit til óska starfsmanns um að auka eða minnka starfshlutfall sitt, skapist svigrúm til þess.
3. Auðvelda aðgang að hlutastörfum á öllum stigum fyrirtækisins, þar á meðal að sérhæfðum störfum og stjórnunarstörfum.
4. Veita tímanlega upplýsingar um störf sem losna á vinnustaðnum, þar með talið hlutastörf, til að auðvelda flutning úr hlutastarfi í fullt starf og öfugt
5. Greiða fyrir aðgangi hlutavinnufólks að starfsmenntun og starfsþjálfun, m.a. í því skyni þeir geti aukið hæfni sína og til að stuðla að starfsframa og hreyfanleika í starfi.
6. Veita trúnaðarmönnum starfsmanna upplýsingar um hlutastörf á vinnustað.
Uppsögn
Fram kemur í samningnum að það teljist ekki vera gilda ástæða uppsagnar að starfsmaður neiti að fara úr fullu starfi í hlutastarf eða öfugt.
Lög nr. 10/2004 um starfsmenn í hlutastörfum
Þar sem kjarasamningur SA og ASÍ um hlutastörf nær einungis til þeirra starfsmanna sem taka laun eftir kjarasamningum ASÍ og SA þótti nauðsynlegt að setja ákvæði í lög um réttindi starfsmanna í hlutastörfum sem starfa hjá ríki og sveitarfélögum. Lög nr. 10/2004 um starfsmenn í hlutastörfum eru að efni til nær samhljóða fyrrnefndum kjarasamningi.
Samkvæmt lögunum taka þau til starfsmanna sem ekki eru með kjarasamningi tryggð þau lágmarksréttindi sem svara til efnisákvæða tilskipunar 97/81/EB um rammasamninginn um hlutastörf. Þá hafa lögin ekki áhrif á efni kjarasamninga sem gerðir eru til að innleiða efni tilskipunarinnar að því tilskildu að í þeim felist ekki lakari réttur en felst í tilskipuninni.
Tilskipun EB um hlutastörf
Samningur ASÍ og SA um hlutastörf er gerður til að hrinda í framkvæmd efni tilskipunar EBE um hlutastörf (97/81/EBE) en efnisatriði hennar byggja á rammasamningi aðila vinnumarkaðarins í Evrópu, UNICE, CEEP og ETUC, sem aðilar þessa samnings eiga aðild að. Nánar um efni og túlkun tilskipunarinnar má finna hér.