Frumvarpið er að mestu það sama og ASÍ veitti umsögn um á haustþingi og sér ASÍ ekki ástæðu til að endurtaka afstöðu sína frá þeirri umsögn.

Hins vegar hefur læðst inn í þetta frumvarp tillaga að breytingum á 2. gr. laganna sem að mati ASÍ getur leitt til algjörrar kúvendingar í uppbyggingu þess hluta tryggingarkerfis landsmanna sem byggir á samtryggingu í skyldubundnum lífeyrissjóðum aðila vinnumarkaðarins. Hér er átt við þá breytingu sem lögð er til í 1.brtt. þar sem eftirfarandi er lagt til:

,,Heimilt er að semja um það í kjarasamningi að hluti lágmarksiðgjalds komi til öflunar lífeyrisréttinda í séreign skv. II. kafla, en þó skal lágmarksiðgjald til lífeyrissjóðs aldrei vera lægra en 10% af iðgjaldsstofni.”

Alþýðusamband Íslands varar sterklega við þessari breytingu, og telur að hún muni leiða til þess nauðsynlegt verði að lækka þá lágmarkstryggingarvernd í samtryggingu, sem er grundvöllur bæði laganna og þeirrar sáttar sem um þau tókst milli aðila vinnumarkaðar, stjórnvalda, samtryggingarlífeyris-sjóðanna og svokallaðra frjálsra lífeyrissjóða árið 1997. Í þeirri sátt var lagt upp með að allir landsmenn skyldu skyldaðir til þess að afla sér lágmarkslífeyrisréttinda á samtryggingargrunni með greiðslu a.m.k. 10% iðgjalds til lífeyrissjóðs. Í 1. mgr. 4. gr. laga nr. 129/1997 eru þessi réttindi skilgreind á eftirfarandi hátt:

4. gr. Lágmarkstryggingavernd sem lífeyrissjóður veitir miðað við 40 ára inngreiðslutíma iðgjalds skal fela í sér 56% af þeim mánaðarlaunum sem greitt er af í mánaðarlegan ellilífeyri ævilangt frá þeim tíma sem taka hans hefst, þó ekki síðar en frá 70 ára aldri, sbr. 14. gr., og 56% af þeim mánaðarlaunum sem greitt er af í örorkulífeyri á mánuði miðað við full réttindi til framreiknings, sbr. 15. gr. Enn fremur skal lágmarkstryggingavernd fela í sér að jafnað sé milli sjóðfélaga kostnaði vegna makalífeyris skv. 16. gr. og kostnaði vegna barnalífeyris skv. 17. gr.

Í þessari grein er kveðið á um ýmsa þætti samtryggingar sem lífeyrissjóðir eru skuldbundnir til að veita sínum sjóðsfélögum, s.s. ævilangan lífeyri frá 67 ára aldri, rétt til örorkulífeyris m.v. full réttindi til framreiknings og að kostnaði vegna maka- og barnalífeyris sé jafnað milli sjóðsfélaga.

Þegar lögin voru sett dugði 10% iðgjald í flestum tilfellum til þess að standa undir þessum réttindum. Nú hefur komið í ljós þegar lífeyriskerfið á almennum markaði er skoðað í heild, þó staða einstakra sjóða kunni að vera önnur, að kostnaður við að standa undir þessum réttindum reynist vera talsvert meiri en sem nemur þeim 10% sem bæði kjarasamningar og lög kváðu á um sem lágmarksiðgjald. ASÍ og SA sömdu því um það sérstaklega í kjarasamningunum 2004 að hækka þetta iðgjald í 12% í áföngum. Ljóst var að þessi hækkun ein og sér dygði ekki, sérstaklega m.t.t. örorkubótanna, en ríkisstjórnin lýsti yfir vilja sínum til að skoða þau mál sérstaklega. Þeim hluta málsins lauk, í bili a.m.k., með yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í tengslum við endurskoðun kjarasamninga 15. nóvember 2005.Með upphaflegu frumvarpi til breytinga á lögum 129/1997 er verið að færa þennan veruleika inn í viðeigandi lög sem nýtt lágmark og hefur ASÍ stutt þær breytingar, þó það hafi vakið athygli nefndarmanna á því með hvaða hætti svona réttindi verði til annars vegar á hinum svokallaða almanna vinnumarkaði og hins vegar öðrum kerfum.

Það var ljóst þegar í upphafiað sú staða kann að vera upp hjá einstaka lífeyrissjóðum, að þeir geti mætt lágmarksréttindum með lægra iðgjaldi en hinu nýja 12% lágmarki, jafnvel lægra en 10% lágmarkinu sem núgildandi lög kveða á um. Í þeim tilvikumnjóta þeir sjóðsfélagar sem þannig háttar um þessarar hækkunar á iðgjaldi, og kemurhækkunin þá fram sem aukin réttindi í samtryggingu til handa þeim.Jafnframt er kveðið á um það í 3. mgr. 4. greinar laga nr. 129/1997 að geti sjóður uppfyllt lágmarkstryggingar-verndina með lægra iðgjaldi en sem nemur lágmarksiðgjaldi er heimilt að ráðstafa því sem umfram er til séreignar. Sjóðfélagi getur við þær aðstæður ráðið því sjálfur hvert slíku iðgjaldi er ráðstafað sbr. 1.mgr. 5.gr. laganna. Því verður ekki séð að þörf sé á umræddri breytingu þegar viðkomandi sjóður getur tryggt lágmarksréttindi í samtryggingu á lægra iðgjaldi en sem nemur lágmarksiðgjaldi skv. lögum eða kjarasamningi.

Alþýðusambandið vekur hins vegar athygli á því að þetta nýja ákvæði sem lagt er til að komi inn í 2.gr. laganna opnar möguleika á því, að ráðstafa megi allt að 2% af lágmarksiðgjaldi til séreignar, þrátt fyrir að lágmarkstryggingavernd í samtryggingu sé ekki tryggð með 12% iðgjaldi. Verði það heimilað mun það óhjákvæmilega grafa undan samtryggingunni sem lögin og lífeyriskerfið í heild byggir á og birtist þá í því, að tilteknum hópum verði heimilað að víkja sér undan þeim kostnaði sem fylgir samtryggingarkerfum og þá án tengsla við tryggingafræðilega stöðu viðkomandi lífeyrissjóðs. ASÍ lítur því tillöguna mjög alvarlegum augum og telur hana veraí algjörri andstöðu við megininntak laga 129/1997 og það samkomulag sem náðist við setningu þeirra. Því lýsir ASÍ sig algjörlega andsnúið þessari breytingu og leggur eindregið til að hún verði felld út úr frumvarpinu.

Með kveðju,

Gylfi Arnbjörnsson

Framkvæmdastjóri ASÍ