Hagdeild ASÍ hefur tekið saman upplýsingar um helstu breytingar á gjaldtöku hjá ríkinu nú um áramót. Umfangsmestar breytingar verða á gjaldtöku í heilbrigðiskerfinu þar sem miklar hækkanir urðu á allri greiðsluþátttöku sjúklinga í upphafi árs auk þess sem tekin var upp ný gjaldtaka af sjúklingum sem leggjast inn á sjúkrahús.

Verðbólga í desember mældist 18,1% og hefur ekki verið hærri í tæpa tvo áratugi. Veikt gengi krónunnar er enn að skila sér út í verðlag og hafa mikil áhrif á verðbólguna, en þar að auki gætir nú einnig áhrifa af gjaldskrárhækkunum opinberra aðila. Gera má ráð fyrir að verðbólga fari enn vaxandi nú á fyrstu mánuðum nýs árs og munu þar m.a. hækkanir á gjaldskrám fyrir opinbera þjónustu hafa áhrif.

Miðstjórn ASÍ hefur sent frá sér ályktun þar sem mótmælt er hækkunum á greiðsluþátttöku sjúklinga í heilbrigðiskerfinu. Þetta er gert á sama tíma og ekki hafa verið settar reglur um hámarks greiðsluþátttöku sjúklinga. Alþýðusambandið krefst þess að slíkar reglur verði settar nú þegar.Miðstjórn lýsir jafnframt áhyggjum af þeim áhrifum sem hækkanir á opinberum gjaldskrám hafa til hækkunar á verðbólgu og þar með verðtryggðum skuldum heimilanna.

Samantekt hagdeildar ASÍ um helstu breytingar á gjaldtöku hjá ríkinu um áramót.

 

Heilbrigðisstofnanir

Framlög til allra heilbrigðissofnanna voru dregin mikið saman við endurskoðun á fjárlagafrumvarpi í desember og í kjölfarið mun greiðsluþátttaka sjúklinga í heilbrigðisþjónustunni aukast umtalsvert. Flest gjöld sem sjúkratryggðir greiða á heilsugæslustöðvum, sjúkrahúsum og hjá sérfærðingum hækka um 15%-18% en þó eru dæmi um mun meiri hækkanir. Þá er tekin upp ný gjaldtaka af sjúkingum sem leggjast inn á sjúkrahús, á öllum deildum nema fæðingardeild. Ljóst er að þessar hækkanir á greiðsluþátttöku sjúklinga munu hafa áhrif til hækkunar á vísitölu neysluverðs í janúar.

·Nýtt almennt gjald vegna innlagnar á sjúkrahús er kr. 6.000. Fyrir ellilífeyrisþega og örorukulífeyrisþega er gjaldið kr. 3.000. Börn yngri en 18 ára greiða ekkert gjald. Gjaldið greiðist ekki oftar en einu sinni í hverjum almanaksmánuði.

·Nýtt gjald vegna komu á dagdeild sjúkrahúsa ef um ferilverk er að ræða (annað en koma til sérfræðilæknis), er kr.1.600. Fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega er gjaldið kr. 800. Börn yngir en 18 ára greiða ekkert gjald. Gjaldið greiðist ekki oftar en fjórum sinnum í hverjum almanaksmánuði.

·Almenn komugjöld á heilsugæslustöðvar á dagvinnutíma breytast ekki, eru áfram kr. 1.000 og kr. 500 fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega. Áfram er frítt fyrir börn yngir en 18 ára.

·Almenn komugjöld á heilsugæslustöðvar utan dagvinnutíma hækka um kr. 400 (18%) og verða kr. 2.600. Fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega hækkar gjaldið um kr. 200 (18%) og verða kr. 1.300.

·Almennt gjald vegna vitjunar læknis hækkar um kr. 400 (17%) og verður kr. 2.800. Fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega hækkar gjaldið um kr. 200 (17%) og verður kr. 1.400.

·Gjöld vegna krabbameinsleitar á heilsugæslustöðvum hækkar um kr. 400 (13%) og verður kr. 3.400. Fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega hækkar gjaldið um kr. 200 ( 13%) og verður kr. 1.700.

·Gjöld vegna bólusetningar á heilsugæslustöðvum hækka flest um eða yfir 50%.

·Gjöld á heilsugæslustöðvum vegna þungunarprófshækka um kr. 200 (50%) og verða kr. 600. Streptókokkarannsókna hækka um kr. 200 (40%) og verða kr. 700. Gjald fyrir getnaðarvarnarlykku hækkar um kr. 4.950 (220%) og verður kr. 7.200 og fyrir hormónalykku um kr. 11.900 (78%) og verður 27.000.

·Gjald fyrir komu og endurkomu á slysa- og bráðamóttöku sjúkrahúsa hækka um kr. 600 (15%) og verða kr. 4.600. Fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega hækkar gjaldið um kr. 300 (15%) og verður kr. 2.300.

·Tekið er upp nýtt komu- og endurkomugjald vegna barna yngri en 18 ára á slysa- og bráðamóttökum sjúkrahúsa kr. 800 en þessi hópur greiddi ekki áður fyrir þjónustuna. Börn með umönnunarkort greiða ekkert gjald.

·Gjald fyrir komu- og endurkomu á göngudeild sjúkrahúsa vegna þjónustu annarra en lækna hækkar um kr. 300 (14%) og verður kr. 2.400. Fyrir ellilífeyrisþega og örorukulífeyrisþega hækkar gjaldið um kr. 200 (18%) og verður kr. 1.300. Börn yngri en 18 ára greiða ekkert gjald.

·Gjald fyrir endurtengingu eggjaleiðara hækkar um kr. 25.000 (15%) og verður kr. 190.000.

·Gjöld fyrir ýmis læknisvottorð á heilsugæslustöðvum og á sjúkrahúsum hækka almennt um 15%-17%. Þessi gjöld voru á bilinu kr. 400 – kr. 3.500 en eru nú kr. 460 – kr.4.050.

·Almennt komugjald til sérfræðilæknis utan sjúkrahúss eða á göngudeild sjúkrahúss hækkar sem hér segir: Sjúklingur greiðir nú fyrstu kr. 3.600 og til viðbótar 40% af heildarverði umfram það, þó að hámarki kr. 25.000. Áður greiddi sjúkingur fyrstu kr. 3.000 (16% hækkun) og að hámarki kr. 21.000 (19% hækkun).

·Komugjald ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega til sérfræðilæknis utan sjúkrahúss eða á göngudeild sjúkrahúss hækkar sem hér segir: Sjúklingur greiðir nú fyrstu kr. 1.300 og til viðbótar 1/3 af 40% af heildarverði umfram það, þó að hámarki kr. 25.000. Áður greiddi sjúkingur fyrstu kr. 1.100 ( 18% hækkun) og að hámarki kr. 21.000 (19% hækkun).

·Komugjald barna yngir en 18 ára til sérfræðilæknis utan sjúkrahúss eða á göngudeild sjúkrahúss eru nú að lágmarki kr. 630 sem er kr. 80 hækkun (15%) og hámarksgreiðsla kr. 25.000 sem er kr. 4.000 hækkun (19%). Börn með umönnunarkort greiða ekkert gjald.

·Almennt gjald vegna keiluskurðar hækkar um kr. 1.000 (16%) og verður kr. 7.300. Gjald fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega hækkar um kr. 300 (14%) og verður kr. 2.400.

·Gjöld vegna meðferðar og rannskóknar við ófrjósemi hækka almennt um 11%.

·Almennt gjald fyrir komu til rannsóknar og vegna rannsóknar á sýni sem sent er á rannsóknarstofu hækkar um kr. 200 (17%) og verður kr. 1.400. Fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega hækkar gjaldið um kr. 70 (18%) og verður kr. 470 og fyrir börn yngir en 18 ára um kr. 30 (15%) og verður kr. 230.

·Almennt gjald vegna kransæða- og hjartaþræðingar hækkar um kr. 900 (15%) og verður kr. 7.100. Gjald fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega hækkar um kr. 300 (14%) og verður kr. 2.400.

·Gjald fyrir sjúkraflutninga hækkar um kr. 600 (15%) og verður kr. 4.700.

·Réttur sjúkartryggðs einstaklings á aldrinum 18-70 ára til afsláttarskírteinis myndastþegar greiddar hafa verið kr. 25.000 á almannaksárinu vegna heimsókna á heilsugæslu, vitjana lækna, innlagna á sjúkrahús, komu á slysadeild, göngudeild, dagdeild, eða bráðamóttöku, komu til sérfærðilæknis, rannsókna á rannsóknastofu eða geisla og myndgreiningar. Þetta hámark var áður kr. 21.000 sem er 19% hækkun. Fyrir ellilífeyrisþega og örorkulífeyrisþega myndast réttur til afsláttarskírteinis þegar geiddar hafa veriði kr. 6.100 á almannaksárinu, var áður kr. 5.200 (17% hækkun). Barnafjölskyldur eiga rétt á afsláttarskírteini fyrir börnin þegar samtals hafa verið greiddar kr. 8.100 vegna þessarar þjónustu fyrir börn undir 18 ára í sömu fjölskyldu á almennaksárinu, var áður kr. 7.000 ( 16% hækkun).

Ríkisútvarpið

Hætt var að innheimta afnotagjald hjá Ríkisútvarpinu nú um áramót og verður útvarpsgjald frá og með áramótum innheimt í formi nefskatts kr. 17.200 á ári með einum gjalddaga þann 1. ágúst ár hvert. Gjaldið greiða allir þeir sem eru eldri en 16 ára og yngir en 70 ára og eru yfir skattleysismörkum. Afnotagjaldið á árinu 2008 var kr. 35.940 fyrir hvert heimili þannig að fyrir einhleypa þýðir breytingin lækkun um kr. 18.740 á ári. Fyrirheimili með tvo einstaklinga eldir en 16 ára þýðir breytingin lækkun um kr. 1.540/ ári, en fyrir heimili með þrjá einstaklinga eldri en 16 ára hækkun um 15.660.

Óvíst er hvaða áhrif þessi breyting hefur á vísitölu neysluverðs en að líkindum mun hún þó leiða til einhverrar hækkunar.

Áfengis- og tóbaksgjald

Áfengisgjald og tóbaksgjald hækkuðu um 12,5% með lögum þann 11. desember sl. Hluti þessarar hækkunar kom fram í vístölu neysluverðs í desember og má áætla að rekja megi 0,07%-0,08% hækkun vísitölunnar til breytinganna. Frekari áhrif af þessari breytingu munu koma fram í vístölunni í janúar og má áætla að í heildina hafi breytingin 0,15%- 0,2 % áhrif til hækkunar á vísitölu neysluverðs.

 

Vörugjald af bensíni og bensíngjald

Bifreiðagjald, vörugjald af bensíni, olíugjaldi og kílómetragjald hækkuðu um 12,5% með lögum þann 11. desember sl. Þetta þýddi að verð á bensíni hækkaði um u.þ.b. 5% og áætla má að breytingin hafi í heildina 0,3%-0,4% áhrif til hækkunar á vísitölu neysluverðs.

Rarik

Niðurgreiðslur ríkisins til þeirra sem nota raforku til húshitunar sem og niðurgreiðslur vegna dreifingar á raforku í strjálbýli hafa verið óbreyttar sl. ár og rýrnað umalsvert að raungildi. Framlög til niðurgreiðslu á rafhitun íbúðarhúsnæðis voru lækkaðar um 200 m.kr. frá því sem upphaflega var gert ráð fyrir við endurskoðun fjárlaga í lok síðasta árs.

Eftirfarandi hækkun tók gildi hjá Rarik nú um áramót og munu hafa áhif til hækkunar á vísitölu neysluverðs í janúar.

Gjaldskrá fyrir flutning og dreifingu á raforku hækkkaði um 15% sem þýðir 8-9% hækkun á heildar raforkureikninigi heimilis sem ekki notar rafhitun. Fyrir þau í strjálbýli og heimili sem nota rafmagn til húshitunar hefur hækkunin meiri áhrif.

Til baka